Nieuwe blogs in uw mailbox?

Meld u aan om bericht te krijgen bij nieuwe blogs

Bedankt voor uw aanmelding!

Er ging iets fout, onze excuses.

Blog

64. Tien boeken voor kinderen van zes tot tien
64. Tien boeken voor kinderen van zes tot tien

Stel, je komt uit Syrië, Spanje, Canada of waar dan ook maar ter wereld en verhuist naar Nederland. Je houdt van lezen en wil graag dat je kinderen kennismaken met de allermooiste kinderboeken van het land waar je bent neergestreken. Om het overzichtelijk te houden vraag je je buurman om tips voor tien goede boeken. Wat zou jij antwoorden?

Zoveel mensen zoveel antwoorden, vandaar de vraagstelling hierboven. In plaats van een vruchteloos streven om de tien allermooiste jeugdboeken te selecteren, mijn persoonlijke top tien, de boeken waarmee ik mijn eigen kinderen in elk geval mee zou willen laten kennismaken. Om het wat specifieker te maken, de top tien voor kinderen van een jaar of zes tot tien. Om voor te lezen of zelf te lezen, afhankelijk van het leesniveau van je kind. Wees niet verbaasd over het ontbreken van de internationale klassiekers als ‘Alice in Wonderland’, ‘Het betoverde land achter de kleerkast’ of ‘De geheime tuin’. Hoe mooi ook, het gaat hier om Nederlandse pareltjes, boeken die onze fictieve buitenlandse buurman vermoedelijk nog niet kent.

Eigenlijk is het meer de film die bij mij is blijven hangen. Altijd leuk om zowel de film te kijken als het boek te lezen. De tip die soms gegeven wordt, om kinderen eerst het boek te laten lezen alvorens ze de film mogen zien, zou ik persoonlijk niet aanraden. Dan presenteer je het boek als vervelende spruitjes die nu eenmaal op moeten, voor je aan het toetje mag beginnen, de film.

Een boek met een specifieke doelgroep, denk ik. De kinderen die ik les heb gegeven, meestal kinderen met een opgebouwde aversie tegen alles wat met boeken te maken heeft, vonden het meestal niks. Kinderen die houden van boeken over gevoelens en sociale relaties spreekt dit wel aan.

Als kind waande ik mij tussen de Spaanse bergen als ik dit boek las. Op vakantie in de bergen probeerde ik de typische loop uit waaraan je volgens de hoofdpersoon bergbewoners herkent, een beetje voorovergebogen en met snelle, kleine passen. Een heel andere tijd, totaal andere levensomstandigheden, maar zo beschreven dat je je er goed in kunt inleven.

De grote zus, dienstmeisje in de grote stad, die haar twee kleine zusjes eens goed wil laten eten als ze op bezoek komen. Na een half kommetje rijst zijn ze echter al verzadigd omdat ze thuis altijd te weinig te eten hebben. Diepe indruk maakte deze scène op mij. Van dit boek wordt nog steeds genoten, zo zag ik laatst op een school, knap voor een boek uit 1903.

Vrolijke avonturen van twee vrolijke tweelingbroers. Geen gecompliceerde tranentrekker, maar heerlijk beschreven belevenissen.

Voor de zesjarige misschien nog wat spannend.  Hoewel, Harry Potter wordt ook regelmatig voorgelezen in groep drie, als je kind daar geen nare dromen van krijgt kan hij of zij de kruistocht in spijkerbroek denk ik ook wel aan.

Van Pietje Bell zal niemand nare dromen krijgen, makkelijk toegankelijke avonturen. Net als Afke’s tiental als stokoud en toch springlevend, en een hele serie, wat de meeste kinderen erg aantrekt. Officieel vanaf tien jaar, volgens mij las ik het eerder en kunnen de meeste kinderen het wel eerder waarderen.

Net als het verhaal van Bobbel is dit niet het meest toegankelijke boek. Vooral leuk voor kinderen die het niet erg vinden dat er niet op elke bladzijde iets heel spannends of grappigs gebeurt, en die zich goed kunnen concentreren op een verhaal.

Ik moet eerlijk bekken, dit verhaal heb ik als kind nooit gelezen. Momenteel ligt het op m’n nachtkastje, en het zijn echt vermakelijke avonturen. Voor liefhebbers van toegankelijk avonturenboeken. Makkelijk te volgen, er gebeurt veel dus saai wordt het zelden. Ik hoor nooit kinderen over dit boek, misschien moet het weer wat meer gepromoot worden, want de plaats die Charlotte Dematons inruime voor het scheepje Nooitlek in haar boek ‘Nederland’, verdient het zeker.

De tv serieis puur jeugdsentiment, inclusief lekker oubollige kleding en auto’s en vals zingende kinderen, het boek over de stoute Madelief blijft leuk, goed leesbare herkenbare kinderavonturen.

 

Ik kan mij voorstellen waarom er op het internet zoveel top zoveel lijstjes te vinden zijn. De wereld lijkt al ingedeeld in lijstjes zo lekker overzichtelijk en je kunt er eindeloos mee doorgaan. Nadeel van het overzichtelijke is dat het nooit volledig is, het hele oeuvre van bovenstaande auteurs is om van te genieten. Meer inspiratie nodig? De tiplijst van Jaques Vriensis erg leuk om door te kijken.

63. Lezen in de zomervakantie
63. Lezen in de zomervakantie

Het zomerverval, ooit van gehoord? Klinkt gevaarlijk toch?

Niet of weinig lezen in de zomervakantie zorgt ervoor dat kinderen na de vakantie minder goed lezen, daar komt het zomerverval of de zomerdip op neer. Dat is zonde van al die tijd die kinderen aan lezen hebben besteed gedurende het schooljaar. Blijven lezen in de zomer is dan ook heel belangrijk, zo valt overal op het internet te lezen. Een Belgische gemeente maakt er zelfs een strijd van, de strijd tegen het zomerverval.

Maar wie leest er nou omdat het belangrijk is of omdat er een strijd te voeren valt? Welk kind pakt uit zichzelf een boek omdat het zijn of haar AVI-niveau in de zomer wil behouden? Je tandenpoetsen, dat is soms een strijd, maar je doet het desondanks, omdat het nu eenmaal erg belangrijk is en je wilt dat je kinderen hun tanden behouden.

Goed leren lezen is ook belangrijk, zeker. De focus ligt bij de berichten over het belang van lezen echter wel heel erg bij het technisch lezen, de vaardigheid van het omzetten van letters in klanken. Natuurlijk willen we dat kinderen dat goed leren, maar we willen volgens mij zoveel meer. Kinderen die plezier hebben in taal, genieten van mooie verhalen en lezen zien als een manier om meer te leren over de wereld. Geletterdheid, daar streven we naar, en dan dus niet de nauwe definitie van het om kunnen gaan met letters, het is zo oneindig veel breder. Kinderen moeten om kunnen gaan met informatie, en daar het liefst nog plezier aan beleven ook.

Wat betekent dit concreet voor het lezen in de zomervakantie?

Het kan de druk wellicht wat van de ketel halen, juist in de gezinnen waar kinderen niet als vanzelf leren lezen. Met geletterdheid ben je namelijk ook bezig door liedjes te zingen, muziek te luisteren in de auto, luisterboeken op te zetten, veel voor te lezen, spelletjes te spelen met je kinderen. Er is zo oneindig veel meer te verzinnen dan alleen maar zelf met je neus in een boek.

Voor lezen geldt hetzelfde als voor rekenen, juist de kinderen die er moeite mee hebben, en hun ouders, krijgen op het hart gedrukt om te blijven lezen in de vakantie. En juist die kinderen vinden er meestal niet veel aan. Stel je een kind voor dat na de zomer naar groep vier gaat. Het heeft in groep drie leren lezen, maar dat gaat nog niet zo best en nog niet zo vlot. Blijven lezen in de zomer, zo is vaak het advies, anders slaat het zomerverval toe. Maar wat en hoe dan? De boekjes die deze groep kinderen zelf kan lezen zijn doorgaans weinig enerverend, zo merkte ook Tommy Wieringa laatst terecht op. Zeer geschikt om bij in slaap te vallen, niet om nog even stiekem te lezen met je zaklamp onder je deken. Kinderen verdienen zoveel spannendere verhalen en mooier gebruik van de taal.

Lieve ouders van deze kinderen, ga alsjeblieft bezig met geletterdheid deze zomer, maar schuif elk boekje waar jezelf en je kind van gruwelen snel terzijde.

Lees vooral veel voor.

‘De sprookjesverteller’ van Thé Tjong-King is een fantastisch startpunt. Lekker griezelige tekeningen van scherpe wolventanden en grappige moralen. Zo eindigt Roodkapje met: “De jager en Roodkapje wilden ook wat zeggen, maar ze hadden hun mond vol. En met een volle mond mag je niet praten, dat weet iedereen.”

De lijst van boeken op de website van Thé Tjong-King geeft op zich al genoeg inspiratie om de zomer mee door te komen. Zo was het bestaan van ‘Kleine Sofie en Lange Wapper’ bij mij in de vergetelheid geraakt, ik heb nu al zin om het te herlezen. ‘Vos en Haas’ is leuk om voor te lezen, maar nodigt kinderen ook uit om zelf te lezen, ‘Waar is de taart’ en de vervolgen daarop zijn heerlijk om in te speuren en zelf verhalen te verzinnen.

Els Pelgrom, de schrijfster van ‘Kleine Sofie en Lange Wapper’, schreef zoveel meer pareltjes, die helaas niet meer worden uitgegeven, maar nog wel volop tweedehands te krijgen zijn. Els Pelgrom zegt zelf dat ze soms het idee heeft dat ze woordelijk hoort wat haar romanfiguren zeggen, als lezer kruip je echt in hun huid. Door literatuur leer je je inleven in andere mensen uit andere tijden, dat geldt zeker voor haar boeken. Ik zie mezelf nog licht gebogen over Spaanse berghellingen struinen, zoals de hoofdpersoon in ‘De Eikelvreters’, of verhuizen naar de VS met de zwervers van de Zakopane.

In de categorie gouwe ouwe dringen Roald Dahl, Tonke Dragt en Thea Beckman natuurlijk om voorrang op de voorleeslijst. ‘De GVR’ en ‘Mathilda’ kennen de meeste kinderen wel, ‘De Minpins’ is wat minder bekend, het werd lang niet uitgegeven. Een aantal jaar geleden heb ik zelfs de uitgeverij gemaild of het boek weer in productie zou komen, zo erg gun ik de huidige generatie kinderen dit boek. En zie daar, het is weer verkrijgbaar! Natuurlijk enkel en alleen door mijn mail. Als je het tweedehands te pakken kunt krijgen zou ik dat echter aanraden. Hoe mooi Quentin Blake ook tekent en hoezeer zijn tekeningen ook bij de boeken van Roald Dahl passen, de platen in de oude versie van ‘De Minpins’ zijn echt heel prachtig.

Genoeg inspiratie voor even hoop ik. We praten later verder, voor nu een hele fijne zomer gewenst!

Verder praten over kinderboeken? Met plezier!
62. Rekenen in de zomervakantie
62. Rekenen in de zomervakantie

Buitenspelen, limonade drinken, van top tot teen verbranden en het gevoel dat de zomervakantie nog een onoverzienbare eeuwigheid duurt. Los van het verbranden gun ik ieder kind een eindeloos lijkende zomervakantie, met veel tijd die naar eigen goeddunken ingevuld kan worden.

De kinderen die uit zichzelf de zomer invullen met sommen maken of rijtjes lezen zijn vermoed ik dun gezaaid, de strubbelingen met je kind als je ze toch aan het schoolse werk probeert te krijgen voorspelbaar. En vind je het gek? Het zijn niet de goede rekenaars die als tip krijgen om in de vakantie te oefenen, het zijn de kinderen die het moeite kost, en er vaak niet heel veel lol in hebben. Denk een aan het vervelendste onderdeel van je eigen werk, en bedenk hoe je je voelt als je dat verplicht in je vakantie zou moeten doen.

Maar wat als je nu toch iets met rekenen wilt doen, maar dan op een leuke manier.

Eén woord, rekenspelletjes! Nu pleiten wij in welke situatie dan ook voor meer spelletjes, maar al helemaal tijdens de zomervakantie.

Wat voor spelletjes dan?

Monopoly

Een inkopper wellicht, maar wel een die in het rijtje thuishoort. Handelen, concentreren, uithoudingsvermogen, vals spelen, anderen een poot uitdraaien, je leert er zoveel meer van dan alleen optellen en aftrekken. Zelfs te downloaden op de tablet als je geen zin hebt om een doos mee te slepen op vakantie.

Koehandel

Voor de kinderen die bezig zijn met optellen en aftrekken onder de 1000 een ideaal spel. En ook hier, bluffen, vooruitplannen, anderen overtuigen, zoveel meer te leren dan alleen dat rekenen.

Regenwormen

Iedereen die tot 36 kan tellen kan meedoen, aldus de maker van het spel. Ideaal dus voor je kind in groep 3 of 4, maar zeker ook leuk voor jezelf.

Set

Iets heel anders dan optellen en aftrekken. Voor degene die het niet kennen, je combineert verschillende patronen en vullingen tot combinaties. In de gemiddelde rekenles sneeuwen vaardigheden als patronen herkennen en logische combinaties maken soms wat onder, wat jammer is, en goed te maken door lekker vaak set te spelen. Maar pas op, voor je het weet verslaat je kind je. Ook dit spel is te downloaden op de tablet.

24game

Nog een spel voor de tablet, ditmaal ideaal voor eind basisschool, om de kennis van de tafels een beetje bij te houden. Met vier getallen en vier bewerkingen moet je zo snel mogelijk op 24 uit zien te komen. In de officiële (betaalde) versie van het spel kun je tegen wereldwijde spelers spelen. Erg goede, dus een goede oefening in tegen je verlies kunnen. En onvervalst jeugdsentiment voor ouders die jong waren eind jaren ’90.

Remedial teaching nodig na de zomervakantie in De Bilt of Bilthoven?
61. Voorlezen
61. Voorlezen

Twee keer per week naar de sportschool, niet meer roken, geen vlees/chocola/ijs meer eten, altijd op de fiets naar je werk, zuiniger leven. De meeste goede voornemens verdwijnen rap weer richting prullenbak, dingen die je niet leuk vindt zijn nu eenmaal moeilijk vol te houden.

Volgens mij werkt dat ook zo met voorlezen. Als je het niet leuk vindt doe je het niet of zelden. 

Dan maar niet voorlezen? 

Nee, natuurlijk niet, daar zou ik nooit voor pleiten. Wel pleit ik voor voorlezen leuk maken voor jezelf én je kind. Als je een voorleesboek zelf gruwelijk vindt is het moeilijk om leuk voor te lezen.

‘Maar de kinderen vinden het zo leuk’. Het is een gegronde reden voor veel vrienden om bepaalde boeken in de kast te hebben staan. Zo niet hier in huis. Mijn dochter vindt Dikkie Dik het einde, ze weet ze in de bieb altijd op te snorren. Prima als ze die zelf doorbladert, en ik wil het ook nog wel een avond voorlezen, maar na een paar keer neemt mijn zin in voorlezen onvermijdelijk af. Een vriendin krijgt de kriebels na Nijntje, een ander houdt niet van zoekboeken. Dan laat je die boeken toch lekker zitten, genoeg boeken die je allebei leuk vindt.

Tips nodig? Maar natuurlijk. 

‘De wolf komt echt niet’, las ik afgelopen week met diverse groepjes kinderen. Ook minder enthousiaste lezers waren overtuigd, vooral vanwege het verrassende einde en de tekeningen met een grapje. Grappig dat Jaap, de boekenrecensent waar ik in mijn vorige blog over schreef, van het kleine konijn een zoon maakt, terwijl ik daar toch echt een dochter in zag vanwege de roze pyjama. 

Zelf dook ik weer eens in ‘De rode zwaan’. Prachtig boek, pakkend vanaf de eerste bladzijde. En volgens mij erg geschikt om voor te lezen aan wat oudere kinderen, denk aan eind basisschool. De meeste kinderen die niet zo vlot lezen schrikken terug van grote lappen tekst, wat in dit boek het geval is. De vaart zit echter wel in het verhaal door de twee door elkaar lopende verhalen.

Meer boekentips nodig of op zoek naar bijles of remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?
60. De keuze is reuze
60. De keuze is reuze

‘Ik houd niet van lezen’. 

Ik heb niet bijgehouden hoe vaak ik dit gehoord heb in de afgelopen jaren, maar het is vaak, heel vaak. Meestal is het taalgebruik eigenlijk een stuk stelliger, veel kinderen zeggen lezen te haten.

Ik houd ook niet zo van lezen. Als ik dagelijks een half uur in stilte de Story, de Arts en auto of een goede thriller zou moeten lezen zou ik ook uit het raam gaan staren, of de boel op stelten zetten. Lezen an sich, de mentale activiteit van het omzetten van geschreven tekst in woorden, is niet per se spannend. Het gaat, natuurlijk, om de inhoud.

Dat lijkt heel logisch, de één leest wetsvoorstellen, de ander stuiverromannetjes en weer een ander verdiept zich in de beste manier om zelf een schuur te timmeren. Veel keuze en goede boeken stimuleren om vaker te lezen.

Over het boekenaanbod op school heeft u misschien niet direct wat te zeggen, de rijke keuze in huis halen is echter goed te doen. Ik realiseer me dat niet iedereen zo’n enthousiaste boekwinkel en bibliotheekbezoeker is als ikzelf en m’n spruiten, maar het is echt goed te doen.

Hoe? Laat anderen het kaf van het koren te scheiden, Jaap bijvoorbeeld, die dat voor je doet op zijn website www.jaapleest.nl. Eindeloos veel gerecenseerde kinderboeken, en als je geen zin hebt om de recensie te lezen hoe je alleen maar te kijken naar de cijfers. Begin eens met het lezen van de boeken die een acht of hoger krijgen, dan ben je al wel even zoet. Geen zin om ze te zoeken in de bieb? Reserveer ze, dan hoef je alleen nog maar even langs de kast met reserveringen te rennen na het boodschappen doen.

‘Een kind dat niet leest heeft het juiste boek nog niet gevonden’, aldus Aidan Chambers, een Engelse leesgoeroe, die zelf pas in zijn tienerjaren goed leerde lezen. Dat strookt inderdaad met mijn ervaring. Vorig jaar schreef ik over de zelfverklaarde leeshater die alleen het boek over Messi leuk vond. Met de leerling waar ik in mijn vorige blog over sprak in mijn achterhoofd ging ik op zoek naar toegankelijke boeken over uitvinders.

Van ‘Galileo voor kids’ krijg ik zelf zin om proefjes te doen, duidelijke uitleg en niet te ingewikkeld. Als we het hebben over het stimuleren van lezen bij kinderen overheerst denk ik soms het beeld van het kind dat verdiept in een boek op de bank hangt. De boeken die je erbij pakt om iets te doen, of het nu koken, borduren of proefjes zijn, spreken weer een hele andere groep kinderen aan.

‘Geniaal!’, brengt met aansprekende verhalen een reeks intelligente wetenschappers tot leven. Echt goed geschreven en mooie tekeningen. Wel voor iets oudere kinderen dan mijn leerling, vanaf een jaar of tien denk ik. 

Veel leesplezier gewenst!

Hulp nodig bij het kiezen van mooie boeken?
59. Het belang van lezen
59. Het belang van lezen

‘Alleen door middel van literatuur kunnen we een indruk krijgen van de belevingswereld van personen uit lang voorbije perioden.’ 

Aldus Dick Schram in een publicatie van de stichting Lezen uit 2011.

En films dan, stripboeken, toneelstukken, verhalen, schilderijen?

Door middel van boeken leren kinderen zich inleven in andere mensen uit andere tijden, maar daarin is lezen toch niet uniek? 

Voor mij gold het absoluut als kind, samen met een vriendin smokkelde ik boeken naar buiten om daar in de pauze verder te lezen (we klommen ook in bomen en deden tikkertje, geen zorgen). Vanaf groep drie zaten we tijdens de leesles samen op de gang, in groep vier mochten we de bovenbouwboeken lezen omdat we alles uit hadden en samen werkten we ons gestaag door de jeugdafdeling van de lokale bibliotheek.

Maar als dat nou niet zo is? Als er een andere manier is waarop je liever informatie opzoekt? Leggen we niet een erg grote druk op lezen door te stellen dat het de enige manier is om je in te leven in vervlogen tijden? 

Vandaag sprak ik nog met iemand die lezen alleen maar doet omdat het moet, een jongen uit groep vier. Ik werk met hem aan spelling en lezen, wat hem totaal niet interesseert. Uitvinder, dat wil hij worden. Zijn ogen lichten op als ik iets vertel over wetenschappers. Zijn houding verandert volledig, hij vraagt door, zit rechtop, wil filmpjes over het onderwerp opzoeken, hij vergeet de tijd. 

‘Daar is vast een boek over’, dat is mijn eerste ingeving als ik iets nieuws wil leren. Vorig jaar kochten we een kas, ik zocht een boek over tuinieren in de kas, ik had last van m’n rug en zocht een boek over rugklachten. Deze jongen pakt het anders aan. Nadat zijn interesse in Galileo Galilei was gewekt door een versje dat ik voorlas uit het boek ‘Was de aarde vroeger plat?’ wilde hij meer weten. Filmpjes en afbeeldingen zijn de manier waarop hij het liefst iets opzoekt. En dat is toch ook oké? 

Nederlandse kinderen vinden lezen minder leuk dan hun leeftijdsgenoten in andere landen. Mijn leerling gaat lezen misschien wel nooit heel leuk vinden. Hij moet uiteindelijk goed genoeg kunnen lezen om zich te kunnen redden in de maatschappij, functioneel analfabetisme is voor niemand fijn. Literatuur is een prachtige manier om je te ontspannen, je in te leven in anderen of inzicht te krijgen in de geschiedenis. De bevoorrechte positie lijkt mij echter niet geheel terecht, en niet goed voor het leesplezier van kinderen bij wie lezen niet vanzelf gaat. Laat deze jongen, en met hem vele anderen, zich verdiepen in wat hij leuk vindt, door filmpjes, plaatjes, stripboeken, en wie weet, als er wat minder druk op ligt, ook wel een mooi boek. 

Op zoek naar remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?
58. Lichtjes in je ogen
58. Lichtjes in je ogen

“Dat is een heel klein sikkeltje”, merkte de peuter op toen ze op een gure winteravond de maan aan de overkant van de straat net boven een huis zag staan. De volgende ochtend gleed ze uit over het kleed, huilde even, en verkondigde toen ‘ik moest even huilen van verdriet’.

‘Waar heeft ze dat vandaan?’ Opa’s, oma’s en vrienden die zich dat afvragen kunnen we vaak direct doorverwijzen naar de boekenkast. De dochter houdt van boeken, ik schreef het al vaker, en sinds kort is ze tot mijn plezier ook fan van gedichtjes.

Gedichtjes voor peuters, ik vond het geen vanzelfsprekende combinatie, tot ik op de gedichtjes van Hans en Monique Hagen stuitte in het boek ‘Lichtjes in je ogen’. Deze lieve korte gedichtjes sluiten perfect aan bij de belevingswereld van peuters, of in elk geval van mijn peuter. ‘Boekje lezen?’ wordt nu herhaaldelijk afgewisseld met ‘gedichtjes lezen?’.

Op de een of andere manier heeft één van die gedichtjes in het bijzonder veel indruk gemaakt. Ik heb nog nooit mijn haar stekelkort laten knippen en heb ook niet de minste ambitie om dat te doen, maar krijg vrijwel elke dag van dochterlief te horen dat ik niet naar de kapper mag, en zij ook niet wil. Allemaal door dit gedicht:

STEKELHAAR

Ik moet heel hard huilen

huilen van verdriet

want deze stomme mama

is mijn mama niet

ze heeft nu hele rare

stekelkorte haren

zo lijkt ze op de buurman

en die kijkt altijd kwaad

ik wil dat mama

NOOIT MEER

naar de kapper gaat

Mijn persoonlijke favoriet is ‘Olifant’, omdat het zo mooi het ‘laat maar’ gevoel uitdrukt dat je je hele leven nog kunt hebben als iets waar je je best op doet steeds net niet lukt.

OLIFANT

ik knip iets

heel erg moeilijks uit

het wordt misschien

een olifant

o nee toch niet

de slurf valt eraf

het wordt een krokodil

of is het een giraf

ik knip iets veel te moeilijks uit

het wordt misschien

geen dier

het lijkt misschien

wel nergens op

ik maak een prop papier

Lenen, kopen, lezen met je kind dus. Ik heb het niet uitgeprobeerd, maar ook kleuters en kinderen van een jaar of 6 á 7 kunnen deze gedichten volgens mij wel waarderen.

Op zoek naar remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?

57. En de rauwe werkelijkheid…
57. En de rauwe werkelijkheid…

Eerste lachje, eerste hapje, eerste boekje, eerste stapje.

Van box naar kleed naar zandbak. Van knisperboek via Nijntje naar de kleine prinses en de gouden lijst. Eén van de eerste dingen die mijn oudste dochter kon zeggen was ‘boekje lezen’, wat we dan ook veelvuldig doen. Over bange mannetjes en pratende bomen, prinsessen die reuzen leren lezen, minpins, rapschranzers en vervelende beren die je stoel bezet houden. Mooie tekeningen, fijne teksten en fantastische fantasiewerelden, de boeken die we lezen zijn met name leuk en gezellig, net als haar beleving van de wereld. Een heel goed idee lijkt me als je 2,5 bent.

‘Maar vroeg of laat gaat zand vervelen, kun je daar niet blijven spelen’.

Zo zong klein orkest al in 1984. En hoewel je vaak leest dat de wereld nog nooit zo welvarend en ontwikkeld is geweest als nu is het buiten die zandbak helaas niet allemaal pais en vree. Vroeg of laat gaat zand vervelen, en vroeg of laat komen onze kinderen in aanraking met complexe zaken als mensen die niet aardig voor elkaar zijn, vluchtelingen, ziektes en klimaatproblemen. We schreven al eerder over boeken die je leven kunnen veranderen. Boeken zijn invloedrijk, en er hoeven volgens mij niet per se ingewikkelde gesprekken te volgen na een boek over een ingewikkeld onderwerp, dat kan de lol van het lezen wat verminderen. De boodschap komt vaak zonder het er verder over te hebben ook wel over, of niet, en dan is je kind wellicht nog niet met het onderwerp bezig. Een goed verhaal en mooie tekeningen boeien ook als de onderliggende boodschap niet helemaal overkomt.

Titels zeg je?

Een mooi boek over vluchtelingen vind ik ‘Op de vlucht’. De voor kinderen herkenbare knuffelbeer als enige houvast voor het kleine meisje, ongastvrije chagrijnige mensen met haakneuzen in het land waar ze aankomen, en dan voorzichtig de terugkerende zon en vrolijkheid. Het boek heeft een adviesleeftijd vanaf vijf jaar maar of kinderen dan al echt met vluchtelingen bezig zijn weet ik niet goed, wellicht naar aanleiding van een kind in de klas?

‘Waar is de olifant?’ is een mooi voorbeeld van een boek met een boodschap die er niet te dik bovenop ligt. Kleine kinderen kunnen zich vermaken met het zoeken van de olifant en zijn vrienden, grotere kinderen verbazen zich misschien over het verdwijnende bos en de oprukkende stad. Van dezelfde illustrator is er ook ‘Waar is de zeester?’, over troep in de zee.

Voor kinderen vanaf een jaar of tien is ‘Palmen op de noordpool’ een grote aanrader. Heldere uitleg over klimaatverandering, zonnevlekken, palmen op de noordpool met achterin een klimaatbingo waarin je zaken kunt afkruisen als ‘Donald Trump snapt het verschil tussen weer en klimaat’ en ‘Je eerste kerstdiner zonder vlees’. Mooie uitleg ook over ‘Bogus de beer’, de bekende eenzame beer op de ronddrijvende ijsschots, die daar helemaal nooit heeft gestaan. Zo maak je het de klimaatontkenners wel heel gemakkelijk, schrijft Marc ter Horst, als die beer daar nooit heeft gestaan, wat is er dan wel waar van de klimaatverandering. Leerzaam voor kind en ouder.

Nog meer tips voor mooie boeken? Laat het ons vooral weten!

Op zoek naar bijles of remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?

 

56. Magisch denken
56. Magisch denken

Tienduizend uur oefenen, dat maakt je een expert. Los van dat deze ’10.000-uur-regel’ niet blijkt te kloppen, baart oefening zeker geen kunst als dat wat je oefent simpelweg niet kan.

Als kind dacht ik daar anders over. Na het lezen van Mathilda was ik er heilig van overtuigd dat het touwtje van de lichtschakelaar op het toilet echt wat harder ging bewegen als ik er maar hard genoeg naar keek en aan dacht. Ook onzichtbaar worden als je op je navel drukt, zoals Karlsson van het dak dat kon, leek me een totaal reële optie, in bad met mijn ogen dicht meende ik echt dat niemand mij zou kunnen zien.

Hoe heerlijk is het om hier als kind volledig in op te kunnen gaan. En hoe heerlijk is het als ouder om deze fase bij je kind te aanschouwen. Mijn 2,5 jarige dochter spreekt haar druiven streng toe als ze over de tafel wegrollen en wordt boos op de tafelpoot als ze zich daaraan stoot. Alles leeft, en de wereld is vooral leuk en gezellig.

Een deel van de mij bekende prentenboeken lijkt aan te sluiten op deze magische denkwereld, terwijl een ander deel ‘volwassen onderwerpen’ behandelt. En die laatste categorie valt volgens mij weer onder te verdelen in twee subcategorieën. Boeken die moeilijke onderwerpen op een voor kinderen begrijpelijke en aantrekkelijke manier behandelen, en boeken die over een probleem gaan waar volwassenen mee zitten, maar kinderen, denk ik, veelal niet.

De eerste twee soorten zijn absoluut mijn favoriet. Een prachtig boek dat ik recent ontdekte is ‘Een huis in het bos’. Hier wordt een heerlijke herfstwereld geschapen waarin biggetjes bijzondere veren en takken in het bos vinden om vervolgens samen met een eland en een beer opdracht te geven aan de bevers om een groot huis te bouwen, waarna ze de bevers uitbetalen in boterhammen met pindakaas. Geen moeilijke boodschap, gewoon een fijn verhaal met mooie tekeningen.

Eén van de lastige dingen des levens waar kinderen al jong mee te maken kunnen krijgen is de dood, boeken kunnen een handvat geven bij het verteren en verwerken van verdrietige gebeurtenissen. Zo is er voor de wat oudere basisschoolkinderen bijvoorbeeld ‘Derk Das blijft altijd bij ons’, waarin de dieren in het bos herinneringen ophalen aan hun goede vriend Derk Das, die op hoge leeftijd door de lange witte tunnel is gegaan. Voor de allerkleinsten is er over hetzelfde onderwerp natuurlijk ‘Lieve oma pluis’, en, vroeger een favoriet bij ons thuis: ‘Stilte aub, ik denk aan de kip’, waarin een jongetje rouwt om zijn overleden kip. Natuurlijk zijn er nog vele andere complexe gebeurtenissen en emoties die in kinderboeken worden besproken, leesvoer voor een volgende blog.

Behoefte aan meer tips? Kijk dan op onze pagina met kinderboekentips of stel ons een vraag!

Op zoek naar remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?

55. Boeken die je leven veranderen
55. Boeken die je leven veranderen

Wat is de overeenkomst tussen Thea Beckman en de Amerikaanse schrijver James Baldwin?

Op het eerste gezicht niet veel, ze schrijven totaal andere boeken. Beiden hebben ze echter de levensloop van in elk geval één iemand, en de wereld om hen heen, positief beïnvloedt. Heleen de Coninck, klimaatwetenschapper, werd geïnspireerd door de trilogie over Thule, ook één van mijn favoriete jeugdboeken. En James Baldwin, waar ik voor het kijken van de documentaire ‘American Jail’ nog nooit van gehoord had, gaf de Amerikaanse documentairemaker Roger Ross Williams het zetje om te dromen over een leven buiten het mistroostige stadje waar hij opgroeide.

Zelf heb ik dit niet zo sterk met één bepaald boek, het is meer een palet aan boeken dat mijn jeugd kleurde. Thea Beckman in herhaling, maar ook Els Pelgrom en Jostein Gaarder, zonder hen had ik heel wat inkijkjes in een totaal andere wereld gemist. Met name ‘De eikelvreters’ kan ik mij nog goed herinneren, dat gaat over een straatarm jongetje in Spanje. Lees het of lees het voor, je waant je in een totaal andere wereld.

Na een romanloze periode heb ik het lezen weer volop ontdekt. Deze zomer las ik ‘Het verhaal van een Duitser’ van Sebastian Haffner, een boek dat verplichte kost zou moeten zijn op de middelbare school. Sebastian Haffner beschrijft zijn leven in het Duitsland tussen de twee wereldoorlogen, hij neemt je zo goed mee in de aanloop naar de tweede wereldoorlog dat je en beter gaat begrijpen hoe dit drama heeft kunnen plaatsvinden, en het idee krijgt dat dit niet per se de laatste keer hoeft te zijn. We moeten ons blijvend inzetten voor een fijne samenleving. Lees het zelf, voorlezen zou ik niet doen, tenzij je kinderen hebt van een jaar of vijftien.

Op zoek naar bijles of remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?