Nieuwe blogs in uw mailbox?

Meld u aan om bericht te krijgen bij nieuwe blogs

Bedankt voor uw aanmelding!

Er ging iets fout, onze excuses.

Categorie: Onderwijsvisie

59. Het belang van lezen
59. Het belang van lezen

‘Alleen door middel van literatuur kunnen we een indruk krijgen van de belevingswereld van personen uit lang voorbije perioden.’ 

Aldus Dick Schram in een publicatie van de stichting Lezen uit 2011.

En films dan, stripboeken, toneelstukken, verhalen, schilderijen?

Door middel van boeken leren kinderen zich inleven in andere mensen uit andere tijden, maar daarin is lezen toch niet uniek? 

Voor mij gold het absoluut als kind, samen met een vriendin smokkelde ik boeken naar buiten om daar in de pauze verder te lezen (we klommen ook in bomen en deden tikkertje, geen zorgen). Vanaf groep drie zaten we tijdens de leesles samen op de gang, in groep vier mochten we de bovenbouwboeken lezen omdat we alles uit hadden en samen werkten we ons gestaag door de jeugdafdeling van de lokale bibliotheek.

Maar als dat nou niet zo is? Als er een andere manier is waarop je liever informatie opzoekt? Leggen we niet een erg grote druk op lezen door te stellen dat het de enige manier is om je in te leven in vervlogen tijden? 

Vandaag sprak ik nog met iemand die lezen alleen maar doet omdat het moet, een jongen uit groep vier. Ik werk met hem aan spelling en lezen, wat hem totaal niet interesseert. Uitvinder, dat wil hij worden. Zijn ogen lichten op als ik iets vertel over wetenschappers. Zijn houding verandert volledig, hij vraagt door, zit rechtop, wil filmpjes over het onderwerp opzoeken, hij vergeet de tijd. 

‘Daar is vast een boek over’, dat is mijn eerste ingeving als ik iets nieuws wil leren. Vorig jaar kochten we een kas, ik zocht een boek over tuinieren in de kas, ik had last van m’n rug en zocht een boek over rugklachten. Deze jongen pakt het anders aan. Nadat zijn interesse in Galileo Galilei was gewekt door een versje dat ik voorlas uit het boek ‘Was de aarde vroeger plat?’ wilde hij meer weten. Filmpjes en afbeeldingen zijn de manier waarop hij het liefst iets opzoekt. En dat is toch ook oké? 

Nederlandse kinderen vinden lezen minder leuk dan hun leeftijdsgenoten in andere landen. Mijn leerling gaat lezen misschien wel nooit heel leuk vinden. Hij moet uiteindelijk goed genoeg kunnen lezen om zich te kunnen redden in de maatschappij, functioneel analfabetisme is voor niemand fijn. Literatuur is een prachtige manier om je te ontspannen, je in te leven in anderen of inzicht te krijgen in de geschiedenis. De bevoorrechte positie lijkt mij echter niet geheel terecht, en niet goed voor het leesplezier van kinderen bij wie lezen niet vanzelf gaat. Laat deze jongen, en met hem vele anderen, zich verdiepen in wat hij leuk vindt, door filmpjes, plaatjes, stripboeken, en wie weet, als er wat minder druk op ligt, ook wel een mooi boek. 

Op zoek naar remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?
53. Niks mis met makkelijk
53. Niks mis met makkelijk

Een schommel, glijbaan, zandbak en wat fietsjes. Veel meer heb je niet nodig om je als peuter de hele dag fantastisch te vermaken. In het schriftje waarin de leidsters wetenswaardigheden over de dag van mijn dochter opschrijven keert de zin, ‘ze heeft weer heerlijk gespeeld’, dan ook wekelijks terug. Dat lijkt me uitstekend, ze komt altijd helemaal blij en ontspannen terug van een dagje opvang.

Dat anderen daar anders over denken had ik mij nooit zo gerealiseerd, tot ik een andere ouder hoorde vertellen over zijn dochter die thuis puzzels van honderd stukjes deed en op de opvang voor de simpele houten puzzels koos. Of ze dan niet wat meer gestimuleerd moest worden om moeilijke dingen te doen?

Op weg naar huis bedacht ik mij dat het best gek om een dergelijke redenering op onze kinderen los te laten, zelf willen de meeste van ons namelijk ook niet altijd iets moeilijks doen. Na een dag werken, als je slecht geslapen hebt of om simpelweg even te ontspannen. Zoveel momenten waarop een makkelijke serie kijken of een roman lezen aantrekkelijker lijken dan die Economist of het vuistdikke boek over Europa na de WOll* die nog nauwelijks tot half gelezen op tafel slingeren.

Dus waarom van onze kinderen verlangen dat ze altijd op de toppen van hun kunnen presteren? Ik kan mij levendig de middagen van vroeger herinneren waarin ik met mijn zusje voor de vijftigste keer dezelfde Donald Ducks doorlas, bij voorkeur schommelend in een zonovergoten hangmat. Wat je er precies van leert, daar kun je over twijfelen, maar heel ontspannen en zen is het zeker.

Moraal van het verhaal, volgens mij kunnen we onze kinderen heel goed hun momentjes van rust gunnen, waarop ze de puzzels doen of boekjes lezen die ze een jaar geleden ook al kenden. Iets met snaren die niet altijd gespannen kunnen staan, en genieten van het zomerse weer!

*Dat boek, ‘Postwar’ van Tony Judt, slingert al jaren bij mij in huis rond. Aangezien het zo te zien vaak is herlezen door mijn overleden oom moet het wel interessant zijn, maar op de een of andere manier is er altijd wel iets aantrekkelijker dan het daadwerkelijk uitlezen.

Op zoek naar remedial teaching of begeleiding bij leerproblemen in Zeist, Utrecht of De Bilt?

52. Als de tijd rijp is
52. Als de tijd rijp is

Bijna twee alweer, de dochter. Ze kan lopen, rennen, probeert te springen maar komt nog niet van de grond af, klautert, klimt en bouwt, ligt bij tijd en wijle boos op de grond, en kletst je de oren van je hoofd. ‘Boeken lezen!’ is haar meest gebezigde zin. Aan boeken lezen en puzzelen wordt tijdenlang geconcentreerd aandacht besteed. Maar tekenen, daar taalt ze nog niet naar, hoogtes zijn wat eng, en zelf proberen te fietsen op een driewieler resulteert vooral in frustratie en een sip gezicht.

Nu vindt niemand dat nog raar of zorgelijk, zolang je kind zich enigszins binnen de grenzen van het normale ontwikkelt, het ene kind is nu eenmaal het andere niet. Op een gegeven moment slaat dat om, en verwachten we van kinderen dat ze op zijn minst kunnen tellen, letters herkennen, lezen etc. Zoveel mijlpalen, zoveel toetsmomenten. Nu weet ik wel dat je baby/dreumes/peuter ook al langs zat meetlatten gelegd wordt, maar wanneer verliezen we het vermogen om enigszins ontspannen met die meetmomenten om te gaan?

Dat vroeg ik mij af toen ik laatst klokkijken oefende met een meisje uit groep vijf. Het was niet de eerste keer dat we dat oefenden, en niet op de eerste manier. Maar als we de klok twee weken links laten liggen lijkt het alsof het compleet nieuw is. Misschien gewoon even wachten, suggereerde iemand. En waarom eigenlijk niet? Kennelijk zegt de klok dit meisje nog te weinig, wellicht dat ze het over een jaar in een paar weken perfect leert.

Waarom niet? Het schoolsysteem, de cito toetsen. En misschien nog wel belangrijker, als je kind niet in het ‘goede’ jaar leert wat er geleerd moet worden vraag je je als ouder toch af wanneer die tijd dan rijp is, en of het echt wel goed komt. En wat als het niet goed komt en juist jouw kind niet leert lezen, rekenen of klokkijken?

Daar heb ik helaas ook geen altijd geruststellend antwoord op. Het klinkt wellicht niet heel spannend, maar blijf toch vooral goed kijken naar je kind, en ga er niet bovenop zitten als je wilt dat je kind groeit, om juf Ank maar eens aan te halen. En geef nooit op. Mijn hart bloedt als ik leraren hoor zeggen dat ze twijfelen aan het vermogen van een kind van tien om ooit te leren lezen. Realistisch, kun je zeggen, maar als je er als leraar al niet in gelooft, hoe moet een kind er dan zelf in blijven geloven?

Om positief af te sluiten, een jeugdvriendin leerde pas lezen toen ze negen was, daarvoor zat ze volgens haar ouders vooral hele dagen bij de juf op schoot, ze zat op een school waar dat kon. Uiteindelijk kwam het goed, en hoe, nu verslindt ze hele bibliotheken en werkt als journalist.

Daar zijn we bij de essentie van deze blog. Wees realistisch over de capaciteiten van kinderen, dat is prima, maar geef een kind alsjeblieft, alsjeblieft, nooit op.

Op zoek naar bijles of remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?

50. Samen lezen met je kind
50. Samen lezen met je kind

Om de zoveel tijd krijg ik een tekenbevlieging. Het lijkt me zo heerlijk om iets dat je in je hoofd hebt precies zo op papier te krijgen.

En dat lukt nooit, of, zoals ik tegen kinderen zeg, het lukte nóg niet.

Hetzelfde bij het onthouden van melodieën van liedjes, de tekst weet ik na twee keer, maar de melodie wordt in mijn hoofd altijd een soort eenvormig hoempapa wijsje.

Ik houd dit soort ervaringen altijd in mijn achterhoofd als ik mij probeer voor te stellen hoe het op school is voor kinderen die moeite hebben met lezen of rekenen. Je doet zo je best, het kost je zoveel moeite en echt heel goed worden, dat lukt toch maar steeds niet. Op een school waar melodietjes onthouden of heel goed kunnen tekenen (of theoretische natuurkunde doorgronden, om nog maar eens iets te noemen) superbelangrijk zouden zijn was ik denk ik geen heel gelukkige student.

Maar ja, in tegenstelling tot die melodieën, het tekenen of de theoretische natuurkunde is lezen, hoeveel moeite het je ook kost, toch bar handig om te leren. En daarvoor zullen sommige kinderen heel veel moeten oefenen, terwijl ze lezen vaak niet zo fantastisch vinden.

Hoe maak je het nou toch leuk voor je kind?

Ik hoorde laatst een briljante oplossing. Een moeder die voor het hele gezin na het eten een kwartier leestijd had ingevoerd. Borden van tafel, en plof op de bank met een boek. Allemaal je eigen verhaal, maar toch samen. Je geeft je kind mee dat lezen leuk is, in tegenstelling tot de situaties waar we ook vaak van horen, van kinderen die verplicht in hun eentje een uur moeten lezen op de bank. Deze ouders waren zelf blij verrast hoeveel plezier ze weer in lezen kregen. Win-win.

Ter inspiratie leggen we vanaf nu een, nu nog kort, lijstje aan met romans waar we zelf van hebben genoten. ‘Het eiland onder de zee’ van Isabel Allende is zo’n boek. Je waant je al lezend een paar eeuwen terug, op een suikerrietplantage toen de slavernij hoogtij vierde. Een soort Thea Beckman voor volwassenen, een geschiedenisles onderuitgezakt op de bank.

Tips voor mooie romans? Laat het vooral weten!

Op zoek naar bijles of remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?

48. De leerkuil
48. De leerkuil

Ik heb het weleens vaker geschreven, volgens mij worden we als we eenmaal volwassen zijn, een vak hebben geleerd en een baan hebben, soms een beetje lui. Het kan verleidelijk zijn om de dingen te blijven doen die je al jaren doet en goed kan. Echt iets nieuws proberen, dat is eng en moeilijk, dan moet je door de fase heen dat je iets nog helemaal niet kan, en doorzetten met je lange termijn doel voor ogen.

Kinderen moeten dat doorlopend, zeker de kinderen die wij lesgeven. Het lezen gaat niet vanzelf of het rekenen kost heel veel moeite, en er zijn altijd ontelbaar veel dingen die leuker zijn om te doen. Moet je nagaan, je oefent elke dag maar weer met dat lezen maar al je vriendinnen blijven het veel sneller kunnen, en de echt leuke boeken nog veel te lastig. Of je denkt eindelijk het rekenen onder de knie te hebben en dan komt de meester met breuken en procenten aanzetten, daar zou je de moed toch van in de schoenen zinken.

Met dergelijke kinderen bespreken we de leerkuil, de kuil waar je doorheen moet als je aan het leren bent. Eigenlijk heeft het plaatje weinig uitleg nodig. Voor één van mijn leerlingen, een heel enthousiast jongetje met veel humor, in elk geval niet. Elke keer dat hij nu de neiging heeft om te zeggen dat hij ermee stopt en het toch niet gaat lukken refereert hij met een grote grijns aan de leerkuil, ‘Ohja, dynamiet bij het muurtje he, dan gaat het lukken’.

Dus ben je iets nieuws aan het leren, is het moeilijk en heb je de neiging om de handdoek in de ring te gooien, denk aan de leerkuil!

Hulp nodig bij leren leren in Zeist, Utrecht of De Bilt?

46. Lezen met je kind, denk buiten de vertrouwde kaders
46. Lezen met je kind, denk buiten de vertrouwde kaders

“Ik vind niets op school leuk, behalve gym, buitenspelen en dat boek van Messi”

Uit mezelf zou ik niet snel de bibliotheek uitlopen met een boek over Lionel Messi in handen, maar kinderen dagen vaak uit tot het kijken buiten je vertrouwde kaders. Mijn nieuwe leerling, een jongen uit groep 6, zou ik niet blij maken met een favoriet boek van mezelf, iets van Thea Beckman of Roald Dahl. Lezen is stom, dat zat er bij hem diep ingebakken.

Ik had met zijn ouders afgesproken op een iets andere manier bezig te gaan met begrijpend lezen. Thuis hadden ze al eindeloos nieuwsbegrip teksten geoefend, zonder echt resultaat, behalve dan dat zijn liefde voor nieuwsbegrip niet was toegenomen. Ik lees met veel kinderen met plezier nieuwsbegrip teksten, maar met hem ging dat duidelijk niets opleveren.

Gebaseerd op de BLIKSEM-aanpak (wat staat voor ‘begrijpend leesinstructie kan strategisch en motiverend) zouden we aan de slag gaan met een normaal leesboek. BLIKSEM gaat uit van het toepassen van een beperkt aantal strategieën op reguliere kinderboeken. Aan mij de schone taak om een boek te vinden dat in de smaak zou vallen.

In gedachten fietste ik naar de bieb, ik kon mij zo geen boek verzinnen dat deze leerling leuk zou kunnen vinden. Mijn fiets parkerende schoot mij ineens voetbal te binnen. Als hij iets wel leuk vindt is het voetbal.

En ziedaar! Op de afdeling kinderboeken vond ik direct het ideale boek, een biografie voor kinderen over Lionel Messi, nog leuk geschreven ook!

Daar zijn we dus nu in bezig, en het gaat goed! Om de beurt lezen we een alinea, wat mij de kans geeft de BLIKSEM strategieën hardop voor te doen. Na het lezen van een hoofdstuk kijken we in een alinea naar verwijswoorden en verbanden tussen zinnen, en oefenen met de moeilijke woorden in de tekst.

Een grote aanrader dus voor een zoon of dochter die niet zo van lezen houdt, wellicht valt dit boek wel in de smaak. Ook voor je kind dat wel van lezen houdt natuurlijk 🙂

Op zoek naar bijles of remedial teaching in Utrecht, Zeist of De Bilt?

44. Modeling bij woordenschat uitbreiding
44. Modeling bij woordenschat uitbreiding

Ik schreef het al eerder, kinderen verdienen best respect. De hele dag zijn ze bezig met dingen die ze nog niet kunnen. En af en toe heb je daar geen zin in, dat kan ik mij best voorstellen.

Sinds het begin van het schooljaar ben ik met een aantal kinderen bezig met het vergroten van hun woordenschat. Eén van hen leek hier de laatste tijd niet zoveel zin meer in te hebben. Het wordt steeds moeilijker, gaf ze als reden.

Voor mij allereerst een signaal om even pas op de plaats te maken en te oefenen met dat wat ze sinds september heeft geleerd, even genieten van wat goed gaat. Daarnaast een mooie gelegenheid om mezelf weer eens uit te dagen om te doen wat zij dagelijks doet, ingewikkelde nieuwe woorden leren. Een abonnement op de Economist zorgt voor een continue toevoer van Engelse woorden die ik nog niet ken. Ik schreef voor mezelf twintig moeilijke Engelse woorden op, voor mijn leerling twintig moeilijke Nederlandse. We kozen er elk vijf uit, gooiden een bal over en trokken een van de kaartjes. Degene die als eerste alle vijf de kaartjes goed had won.

Zo merkte ik weer dat je je echt goed moet concentreren om nieuwe woorden te leren. Het is net als met namen op een verjaardag, als je die een keer hoort maar er verder geen aandacht aan besteed ben je ze een halve minuut later weer vergeten, zo werkt het bij mij althans. Als je er even bij stilstaat en je de naam echt probeert in te prenten heb je kans dat je het wel onthoudt. Bij die moeilijke woorden geldt hetzelfde. Leuke bijkomstigheid aan dit wedstrijdje was dat ik kinderen kon voordoen hoe ik het woord probeerde te onthouden, modeling, dat werkt bij begrijpend lezen, en geheid ook bij het leren van nieuwe woorden.

Dus wil je thuis iets oefenen met je kind, de letters van het alfabet, tafelsommen, woordjes flitsen. Wellicht werkt het om jezelf ook eens uit te dagen tot het leren van iets echt nieuws. Veel plezier!

Op zoek naar bijles of remedial teaching op het gebied van woordenschat in Zeist, Utrecht of De Bilt?

39. De held in ieder kind
39. De held in ieder kind

‘Ik kan echt goed lezen’

Dit concludeerde een meisje tevreden na het lezen van een heel boek in één les (‘Groene eieren met ham’ van Dr Seuss, een aanrader!).

Even daarvoor sprak ik met de juf van dit meisje over mijn werk. Ik sprak enthousiast over de enorme sprong die kinderen vaak maken als je een op een met ze aan het werk bent, en de mogelijkheden die je dan hebt om de lesstof in speelse vorm aan te bieden. Zij vertelde op haar beurt dat ze nooit met mij van plaats zou willen ruilen, dan ben je alleen maar bezig met dat wat kinderen niet goed kunnen.

Zo had ik het eigenlijk nooit bekeken. Met een kind dat houdt van bewegen oefen ik rekenen door middel van beweging, een kind dat goed rekent maar moeite heeft met lezen doet met plezier verhaaltjessommen, een andere leerling vindt veel moeilijk maar tekent prachtig, zij maakt bij elk moeilijk woord een plaatje en tekent redactiesommen uit. Zo is er vrijwel altijd wel aansluiting te vinden op wat kinderen aanspreekt. Een competitie-element bijvoorbeeld maakt voor de een elke activiteit leuk (een tekst zo snel mogelijk lezen, zoveel mogelijk sommen in korte tijd) maar zorgt voor de ander voor onnodige stress. Het is soms even zoeken, maar uiteindelijk hebben we vrijwel altijd plezierige lessen.

Van mijn moeder kreeg ik laatst een kaartje van plint, een bedrijf dat naar eigen zeggen onze dagen net wat leuker wil maken. Dat sluit goed aan op onze visie op remedial teaching, wij willen het leren voor kinderen namelijk (heel veel) leuker maken. Het betreffende kaartje beschrijft een kind dat niet meer naar school wil, wat heeft dat immers voor zin als je held wilt worden?

Heel veel, dat proberen we kinderen mee te geven. Ook superhelden willen ’s avonds lezen voor het slapen gaan, uitrekenen hoeveel zakgeld ze nog nodig hebben om iets leuks te kopen of genieten van een ondertitelde film. En als je dat oefent door activiteiten waar je lol in hebt en al een held in bent wordt het leren op school nog leuk ook! Hoef je daar als held niet meer voor weg te blijven.

Op naar mooie lessen in 2017!

Op zoek naar bijles of remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?

37. Lentezoete versjes over school
37. Lentezoete versjes over school

Om de zoveel tijd komt het weer eens in het nieuws, Nederlandse leerlingen zijn notoir weinig gemotiveerd. Ze halen hoge scores op internationale ranglijsten, dat zeker, maar leren ook leuk vinden, dat zit er niet in. Een artikel in de NRC gaf als verklaring dat we in Nederland kinderen laten wennen aan toetsen. Vanaf groep 3 (en soms als vanaf groep 1), doen kinderen ervaring op in het maken van de toetsen, zo vangen we de schoolloopbaan van het kind in tabellen en grafieken.

Willen we dat? We willen in de gaten houden of een kind wat leert, vooruit gaat in de beheersing van basisvaardigheden als lezen, schrijven en rekenen. Ik vind het alleen altijd zo pijnlijk om te zien als jonge kinderen zichzelf al reduceren tot hun toetsscores. Kinderen van 7 die zichzelf tegen hun hoofd slaan onder de uitroep van ‘wat ben ik toch dom, ik snap ook niets’. Dat willen we denk ik niet, laten we vooral blijven kijken naar wat kinderen wel kunnen, waar ze plezier en levensgeluk uit halen.

Soms vat een versje dat gevoel beter samen dan duizend woorden. Ik stuitte laatst op de website lentezoet.nl, lieve versjes over herkenbare onderwerpen, onder andere over school.

lentezoet-plusklasje

Klik er vooral eens rond in een verloren momentje en laat je inspireren.

Op zoek naar remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt waar uw kind blij van wordt?

36. Geschiedenisles in de jaren ’30
36. Geschiedenisles in de jaren ’30

Een jaar of tien was ik, toen mijn oma aan kwam zetten met een dikke pil over Willem van Oranje, gevonden op zolder. Een boek met vergeelde randen waaruit een typische oude boekenlucht opsteeg. Nu hield ik als kind erg van lezen en ook geschiedenis had mijn interesse, dus het was niet vreemd dat mijn oma aan mij dacht toen ze dit boek vond. Ze nam het echter bijna weer mee toen ze erachter kwam dat ik niet echt wist wie Willem van Oranje was en in welke tijd hij leefde. Ik verslond ‘van nul tot nu’, maar kon echt geen opsomming geven van alle oorlogen, landvoogden en stadhouders uit de geschiedenis, u wel?

Een flink aantal jaar later liet dezelfde oma haar oude geschiedenisschrift zien. Ze ging in de jaren ’30 naar de basisschool. Een tijd waarin de kopieermachine nog geen gemeengoed was, dat deden de kinderen zelf. Meester schreef de Nederlandse geschiedenis op het bord, de kinderen schreven het in hun schrift. Het ziet er prachtig uit, vind ik, maar of we daar nu naar moeten terugverlangen?

 

Wat vindt u, moeten kinderen alle feiten uit de Nederlandse geschiedenis kunnen opdreunen? Of liever een globaler beeld van de wereldgeschiedenis?

landvoogden

Wat u ook vindt, de ‘van nul tot nu’ serie kan ik warm aanbevelen. Zelf kan ik bij elk feitje uit het verleden het bijbehorende plaatje oproepen, wat mij betreft een goede manier om dingen te onthouden. Wilt u het boek kopen, doe dat dan vooral bij de boekwinkel bij u in de buurt. Of online bij de winkel in Zeist, een goede manier om de lokale middenstand te ondersteunen!

Op zoek naar remedial teaching in Zeist, Utrecht of De Bilt?